Geregistreerd partnerschap of trouwen: wat is het verschil?

Geregistreerd partnerschap of trouwen, stel tekent de akte bij de gemeente - Studio Dijs

Jullie willen het officieel maken, en dan blijkt er een keuze te zijn: trouwen of een geregistreerd partnerschap. Op papier lijken de twee sterk op elkaar, en dat maakt de keuze juist lastig. Waar zit het verschil dan precies in, en maakt het uit voor jullie situatie?

Op deze pagina zetten we de verschillen op een rij: de ceremonie, de kosten, hoe je er weer uit komt, wat er geldt in het buitenland en wat het betekent voor je feest en je kaarten. Weten jullie het al en willen jullie de volgende stap zetten, lees dan verder over ondertrouw.

Kort antwoord: juridisch zijn trouwen en een geregistreerd partnerschap in Nederland grotendeels gelijkgetrokken. De echte verschillen zitten in de ceremonie, in hoe je uit elkaar gaat, en in de erkenning in het buitenland. Wil je zeker weten wat er in jullie situatie geldt, check dan je gemeente en de Rijksoverheid.

Wat is een geregistreerd partnerschap?

Een geregistreerd partnerschap is een officiële relatievorm die je bij de gemeente vastlegt. Je tekent samen een akte bij een ambtenaar van de burgerlijke stand, en vanaf dat moment zijn jullie voor de wet partners. Het staat in de basisregistratie, net als een huwelijk.

Het is dus iets anders dan een samenlevingscontract. Dat laatste is een overeenkomst die je bij een notaris of zelfs onderling opstelt, waarin je afspraken vastlegt over bijvoorbeeld de woning en de boedel. Een samenlevingscontract geeft je niet dezelfde rechten en plichten als een huwelijk of een geregistreerd partnerschap.

Drie vormen naast elkaar

  • Huwelijk. Bij de gemeente, met ja-woord en getuigen. Wereldwijd erkend.
  • Geregistreerd partnerschap. Bij de gemeente, met een handtekening. Juridisch vergelijkbaar met een huwelijk, maar niet overal erkend.
  • Samenlevingscontract. Bij de notaris of onderling. Regelt afspraken, geen officiële burgerlijke staat.

Wat is er hetzelfde?

Op de punten waar de meeste mensen zich zorgen over maken, zijn de twee vormen in Nederland grotendeels gelijkgetrokken. In grote lijnen geldt bij allebei hetzelfde voor:

Geld en bezit

  • Het vermogensregime, dus wat van jullie samen wordt en wat privé blijft.
  • De mogelijkheid om voorwaarden te laten opstellen bij een notaris.
  • Schulden en aansprakelijkheid richting elkaar.

Zekerheid op de lange termijn

  • Erfrecht: je bent elkaars wettelijke erfgenaam.
  • Partnerpensioen, afhankelijk van je pensioenregeling.
  • Partneralimentatie als jullie uit elkaar gaan.
  • De achternaam van je partner mogen gebruiken.

Let op: pensioenfondsen stellen soms eigen eisen, bijvoorbeeld dat je het partnerschap aanmeldt. Kijk dit na bij je eigen pensioenuitvoerder, want dit is precies het punt waarop mensen later voor verrassingen komen te staan.

Waar zit het verschil?

Vier punten maken in de praktijk het verschil. Alleen het laatste is voor de meeste stellen echt doorslaggevend.

1. De ceremonie en het ja-woord

Bij een huwelijk hoort het uitspreken van het ja-woord erbij, en zijn getuigen verplicht, meestal twee tot vier. Bij een geregistreerd partnerschap volstaat het ondertekenen van de akte, en is een plechtigheid niet nodig. Wil je toch een ceremonie met sprekers, muziek en getuigen, dan kan dat gewoon. Veel gemeenten bieden voor allebei dezelfde zalen en dezelfde ambtenaren aan.

2. Hoe je er weer uit komt

Een huwelijk eindig je altijd via de rechter, met een advocaat. Een geregistreerd partnerschap zonder minderjarige kinderen kun je beëindigen zonder rechter, met een overeenkomst die jullie allebei ondertekenen en die bij de gemeente wordt ingeschreven. Zijn er wel minderjarige kinderen, dan gaat het ook bij een partnerschap via de rechter. Dit is voor sommige stellen een reden om voor een partnerschap te kiezen, al is het een argument dat gaat over het einde en niet over het begin.

3. Het buitenland

Dit is het belangrijkste verschil. Een Nederlands huwelijk wordt in vrijwel alle landen erkend. Een geregistreerd partnerschap lang niet overal, want veel landen kennen die vorm simpelweg niet. Werken of wonen jullie mogelijk ooit in het buitenland, of heeft een van jullie een andere nationaliteit, dan is dit het punt waar je op moet letten.

4. Kinderen

Voor het juridisch ouderschap zijn de twee vormen inmiddels grotendeels gelijkgetrokken, maar de precieze regels hangen af van jullie situatie, bijvoorbeeld bij twee moeders of bij erkenning. Speelt dit bij jullie, vraag het dan na bij de gemeente of bij een notaris voordat je kiest. Dit is te belangrijk om op een blog te baseren, ook op deze.

Goed om te weten: regels en tarieven veranderen. Wat hier staat is bedoeld om je op weg te helpen, niet als juridisch advies. De actuele regels vind je bij je gemeente en op de website van de Rijksoverheid.

Wat kost een geregistreerd partnerschap of een huwelijk?

Voor allebei geldt hetzelfde principe: de gemeente bepaalt de tarieven, en die lopen flink uiteen. Wat je betaalt hangt vooral af van wanneer en waar je het doet, niet zozeer van welke van de twee vormen je kiest.

Wat de prijs bepaalt

  • De dag en het tijdstip. Doordeweeks is bijna altijd goedkoper dan zaterdag.
  • De locatie. Het gemeentehuis is goedkoper dan een eigen trouwlocatie.
  • De ambtenaar. Een eigen buitengewoon ambtenaar kost meestal extra.
  • Extra's zoals trouwboekje, getuigen van de gemeente en aktes.

Zo kom je aan de juiste bedragen

  • Zoek op de site van je gemeente op trouwen en partnerschap, daar staat de tarievenlijst.
  • Vraag expliciet naar de kosteloze of goedkope variant. Veel gemeenten bieden die aan op vaste momenten.
  • Tel de kosten voor aktes en het trouwboekje apart mee.
  • Reken je hele dag door in ons overzicht van wat een bruiloft kost.

Feest, kaarten en ringen: verandert er iets?

Nee, eigenlijk niets. Alles wat bij een bruiloft hoort mag ook bij een geregistreerd partnerschap. Ringen, een jurk, een receptie, een diner en een feest tot in de nacht: er is geen enkele regel die zegt dat het soberder moet.

Wat je aanpast op je drukwerk

  • Alleen de tekst. In plaats van wij gaan trouwen schrijf je bijvoorbeeld wij laten ons partnerschap registreren, of wij gaan samen verder als partners.
  • Je kunt gewoon uit de gehele collectie trouwkaarten kiezen, de ontwerpen zijn identiek. Wil je kaarten waarop de tekst al op een partnerschap is afgestemd, kijk dan bij de kaarten voor een geregistreerd partnerschap.
  • Een save the date werkt hetzelfde: datum, namen en een korte aankondiging.
  • Twijfel je over papier of folie? Vraag een proefdruk aan vanaf €1, dan zie je het resultaat eerst in het echt.

Tip: houd de tekst op je kaart luchtig. De meeste gasten letten helemaal niet op de juridische vorm, ze willen weten waar ze wanneer moeten zijn. Meer over wat er op je kaart hoort lees je bij de teksten voor het bruidspaar.

Kun je een geregistreerd partnerschap later omzetten in een huwelijk?

Ja. Zijn jullie geregistreerd partners en willen jullie alsnog trouwen, dan kun je het partnerschap bij de gemeente laten omzetten in een huwelijk. Veel stellen doen dat later alsnog, bijvoorbeeld omdat ze naar het buitenland verhuizen of omdat ze er een feest omheen willen.

Andersom kan niet meer. Een huwelijk omzetten in een geregistreerd partnerschap om daarna sneller uit elkaar te kunnen gaan, is al jaren niet meer mogelijk. Wie getrouwd is en wil scheiden, gaat via de rechter.

Hoe kies je tussen de twee?

Er is geen vorm die beter is. Deze vragen helpen om er samen uit te komen.

Kies eerder voor trouwen als

  • Jullie ooit in het buitenland willen wonen of werken.
  • Een van jullie een andere nationaliteit heeft.
  • Het ja-woord en de ceremonie voor jullie het hele punt zijn.
  • Familie er waarde aan hecht en jullie daar zelf ook vrede mee hebben.

Kies eerder voor een partnerschap als

  • Jullie het vooral praktisch willen regelen, zonder plechtigheid.
  • Het woord trouwen voor een van jullie beladen is.
  • Jullie geen behoefte hebben aan een ceremonie met getuigen.
  • Jullie het snel en met weinig gedoe willen vastleggen.

Tot slot: wat jullie ook kiezen, de dag zelf voelt hetzelfde. Twijfel je nog over de details, loop dan even langs bij je gemeente. Dat gesprek duurt twintig minuten en neemt bijna altijd de laatste vragen weg.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen trouwen en een geregistreerd partnerschap?

Juridisch lijken ze sterk op elkaar: voor je vermogen, erfrecht, pensioen en alimentatie gelden in grote lijnen dezelfde regels. De belangrijkste verschillen zitten in de ceremonie, in de manier waarop je er weer uit komt, en in de erkenning in het buitenland. Vraag bij je eigen gemeente na wat er in jullie situatie precies geldt.

Is een geregistreerd partnerschap hetzelfde als trouwen?

Nee, maar het scheelt weinig. Op de meeste juridische punten zijn de twee vormen gelijkgetrokken. Het grootste praktische verschil is dat een huwelijk in vrijwel de hele wereld wordt erkend en een geregistreerd partnerschap lang niet overal.

Moet je bij een geregistreerd partnerschap ja zeggen?

Nee. Bij een huwelijk hoort het uitspreken van het ja-woord erbij, bij een geregistreerd partnerschap volstaat het ondertekenen van de akte. Je mag er wel gewoon een ceremonie omheen bouwen als je dat wilt, met sprekers, muziek en getuigen.

Wat kost een geregistreerd partnerschap?

Dat verschilt per gemeente en per moment. Veel gemeenten hebben een kosteloze of goedkope variant op vaste dagen en tijden, en duurdere tarieven voor een zaterdag of een eigen locatie. De tarieven staan op de website van je gemeente, meestal onder trouwen en partnerschap.

Kun je een geregistreerd partnerschap omzetten in een huwelijk?

Ja, dat kan bij de gemeente. Andersom kan niet meer: een huwelijk omzetten in een geregistreerd partnerschap om sneller uit elkaar te gaan is al jaren niet meer mogelijk.

Heb je getuigen nodig bij een geregistreerd partnerschap?

Bij een huwelijk zijn getuigen verplicht, doorgaans twee tot vier. Bij een geregistreerd partnerschap zonder ceremonie zijn ze meestal niet nodig. Omdat gemeenten dit verschillend invullen, kun je dit het beste navragen bij de gemeente waar jullie het regelen.

Stuur je kaarten bij een geregistreerd partnerschap?

Zeker, veel stellen doen dat. Je gebruikt dan gewoon trouwkaarten en past alleen de tekst aan: wij laten ons partnerschap registreren, of wij gaan samen verder als partners. De rest van je drukwerk, van save the date tot bedankkaartje, blijft hetzelfde.

Lees ook deze blogs